
DLACZEGO WARTO MIEĆ SWOJEGO PRAWNIKA?
Jeśli druga strona mówi: „Nie musisz brać swojego prawnika, nasza kancelaria wszystko przygotuje”, powinna zapalić Ci się czerwona lampka. Jednym z najpoważniejszych błędów, jakie można popełnić we współpracy biznesowej, jest „korzystanie” z kancelarii drugiej strony. Wiele razy przychodzili do mnie Klienci, którzy podpisali niekorzystne umowy. Były one najczęściej bardzo poprawnie sporządzone, formalnie bez zarzutu, ale jednostronne. Jak do tego doszło? Często słyszę jedną odpowiedź: umowę sporządzała kancelaria. Pytam – jaka? Ta, która obsługuje drugą stronę. Kurtyna.
Dla kogo pracuje adwokat?
Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Adwokat działa zawsze w interesie swojego klienta. I tylko w jego interesie. Adwokat wynajęty przez jedną ze stron nie działa w interesie obu stron. Dlaczego tak wielu ludzi tego nie rozumie?
Adwokat ma obowiązek działać w interesie swojego Klienta. Jasne jest więc, że jeśli ten Klient zleci mu przygotowanie umowy, to umowa ta ma spełniać dwa warunki: 1) formalnej poprawności (brak błędów, określenie wszystkich istotnych elementów), 2) ma być korzystna dla Klienta.
Jeśli druga strona przyjmuje taką umowę, jako przygotowaną dla zawarcia tej konkretnej transakcji, ma prawo oczekiwać, że będzie ona formalnie poprawna – to jasne. Ale musi zakładać, że będzie ona korzystna nie dla niej, a dla drugiej strony.
Tymczasem wiele osób uznaje, że nie chce wydać pieniędzy na konsultacje umów, które podpisują. Cieszą się, że „koszty prawnika” ponosi druga strona. Niektórzy nawet się tym chwalą.
Moja etyka
Jeśli adwokat jednej strony zobaczy, że druga strona uznaje, że jego zadaniem jest działanie w interesie obu stron, powinien to bardzo jasno wyjaśnić.
Ja zawsze tak robię: informuję taką osobę, że moim Klientem jest Pan X lub Spółka Y i moim zadaniem jest działanie w jej interesie. Wyjaśniam drugiej stronie, że moich rekomendacji nie może traktować jako skierowanych do niej, a moim zadaniem jest działanie w interesie mojego (i tylko mojego) Klienta.
Jak reagują na to moi Klienci? Za każdym razem widziałem dumę i zrozumienie. Uczciwość popłaca. Nie warto budować współpracy na nieświadomości drugiej strony.
Jak na to reaguje druga strona? Druga strona bardzo to docenia. Obie strony nabierają do siebie zaufania. I nawet, gdy taka osoba poprosi o przerwę, by mogła znaleźć swojego prawnika, późniejsze rozmowy toczą się w dobrej atmosferze.
A ja nie raz byłem później polecany przez takich ludzi, którym wytłumaczyłem, kim jestem i na czym polega moje zadanie. Warto być przyzwoitym.
Dlaczego warto mieć swojego prawnika?
Dla równowagi. Ten adwokat przypilnuje nie tylko formalnej poprawności umowy, ale również oceni jej merytoryczną treść pod kątem tego, czy postanowienia te są korzystne dla jego Klienta. Może wówczas dojść do negocjacji, dyskusji, tarć. Być może umowa nawet nie zostanie zawarta właśnie dlatego, że jej warunki nie odpowiadają obu stronom.
Widziałem dziesiątki ludzi, którzy podpisywali umowy na setki tysięcy złotych, czasem więcej, ale woleli oszczędzić choćby na krótkiej konsultacji z prawnikiem. A niemal każdy prawnik zobaczyłby od razu, że dana umowa jest z określonych przyczyn niekorzystna dla tej osoby.
Nie wolno nigdy opierać się na pracy kancelarii pracującej dla drugiej strony. Jest to nieodpowiedzialne i niemądre. Apeluję o to od dawna, tłumaczę niemal każdej osobie, która mnie o to pyta. Ciągle – niestety – z różnym skutkiem.
Jak prawnik sprawdza umowę?
Tu należy bardzo wyraźnie zaznaczyć, że istnieją dwa podejścia do tego zagadnienia. Niektórzy prawnicy sprawdzają umowę wyłącznie pod względem formalnym, tj. w uproszczeniu – czy jeśli zostanie podpisana, to będzie ważna. Wychodzą oni z założenia, że Klient nie zna się na prawie, ale wszelkie warunki handlowe, warunki współpracy itp. doskonale rozumie. W związku z tym nie analizują umowy pod kątem merytorycznym, pod kątem tego, czy jest dla klienta korzystna, czy też nie.
Takie „wąskie” pojęcie jest całkowicie sprzeczne z moim podejściem do powierzanych mi zadań. Uważam, że kwestie formalne są oczywiście ważne, ale stanowią tylko element mojego zainteresowania. Angażuję się w negocjację, pomagam Klientom określić ich cele oraz strategię zmierzającą do ich osiągnięcia. Sprawdzanie formalne tekstu umowy jest jednym z ostatnich, wcale nie najważniejszym, elementem mojej pracy.
Co robić, gdy druga strona oferuje, że wszystko przygotuje jej prawnik?
To bardzo częsta sytuacja. Nie musi też wiązać się ze złymi intencjami. Druga strona ma gotowy wzór, chce przyspieszyć albo po prostu woli pracować na swoim dokumencie. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy ten projekt traktujemy jak stworzony z myślą o ochronie również naszych interesów.
Przyjmij jedno założenie: projekt przygotowany przez prawnika drugiej strony jest najlepszą dla niej wersją, którą da się podpisać. Nie musi to być zła wola. Nie jest to oszustwo. To po prostu jego praca. Pytanie brzmi: Kto w tej rozmowie pilnuje Twojego interesu?
Jeśli druga strona mówi, że wszystko przygotuje jej prawnik, Ty:
1. Nie odmawiaj, ale też nie zgadzaj się od razu. Poproś o projekt i potraktuj go jako punkt wyjścia do rozmowy. Najlepiej w formie edytowalnej i z wyprzedzeniem, bez presji „podpiszmy dziś”.
2. Powiedz spokojnie, że przekażesz go swojemu prawnikowi. To zwykła, rzeczowa informacja, a nie wrogi gest. Wystarczy: „Dziękuję za projekt. Przekażę go swojemu prawnikowi i wrócę z uwagami.” Uczciwy kontrahent nie ma z tym problemu. A jeśli ma – będzie to dla Ciebie bezcenna informacja.
3. Zaangażuj prawnika przed ustaleniem finalnej wersji umowy. Im wcześniej, tym lepiej. Ustalenia z rozmów, mailowe „uzgodnienia” i term sheet potrafią później związać Cię mocniej, niż się spodziewasz. Po ich ustaleniu możliwości negocjacji są już znacznie mniejsze.
4. Nie proponuj „wspólnego prawnika”. Adwokat ani radca prawny nie może działać w interesie obu stron jednocześnie. Żaden z nich nie pełni roli notariusza – nie wolno tego mylić.
5. Nie pytaj prawnika drugiej strony, czy umowa jest dla Ciebie dobra. On odpowie zgodnie ze swoim obowiązkiem, czyli z perspektywy swojego klienta. To nie jest nieuczciwość, tylko jego rola. Poza tym – w ich ocenie ona może być naprawdę dla Ciebie dobra. Ale czy chcesz, żeby to oni o tym decydowali?
6. Uważaj na „to standardowa umowa”. Standardowa dla kogo? Dla mnie to „red flag”. Powiedz uczciwie, że traktujesz ją jako punkt wyjścia.
Kto dla kogo pracuje przy negocjowaniu umowy?
Można to w pewnym uproszczeniu przedstawić za pomocą tej tabeli.
| Sytuacja | Prawnik drugiej strony | Twój prawnik |
|---|---|---|
| Sprawdza, czy umowa jest ważna i formalnie poprawna | Tak | Tak |
| Dba o interes ekonomiczny drugiej strony | Tak | Nie |
| Dba o Twój interes ekonomiczny | Nie | Tak |
| Dba o bezpieczeństwo prawne drugiej strony | Tak | Nie |
| Dba o Twoje Twoje bezpieczeństwo prawne | Nie | Tak |
| Ocenia ryzyko z Twojej perspektywy | Nie | Tak |
| Proponuje zmiany korzystne dla Ciebie | Nie | Tak |
| Ostrzega przed niekorzystnymi zapisami dla Ciebie | Nie | Tak |
| Negocjuje warunki w Twoim imieniu | Nie | Tak |
| Odpowiada za ochronę Twoich interesów | Nie | Tak |
Wniosek
Projekt umowy przygotowany przez kancelarię drugiej strony może być poprawny, zgodny z prawem i profesjonalny. Nie oznacza to jednak, że został napisany z myślą o ochronie Twoich interesów. Rolą Twojego prawnika nie jest poprawianie przecinków. Jego rolą jest pilnowanie, abyś podpisał najlepszą możliwą dla Ciebie umowę.
Dlaczego warto mieć swojego prawnika? FAQ
Czy prawnik pracuje dla obu stron?
Nie, nigdy. Prawnik zawsze pracuje tylko dla swojego Klienta.
Czy to dobrze, jeśli druga strona płaci za prawnika?
Tak, ale tylko dla drugiej strony. Jeśli druga strona ponosi koszty prawnika, to nie jest ukłon w Twoją stronę (jak postawienie obiadu), ale oznacza to, że ten ktoś wynajął specjalistę, który ma pomóc jemu i tylko jemu.
Czy mogę oczekiwać, że prawnik drugiej strony będzie działał również w moim interesie?
Nie. To częsty błąd. Wiele osób myśli, że jak druga strona przychodzi na spotkanie z prawnikiem, to on działa w interesie obu stron. To nieprawda.
Czy prawnik firmowy pomoże mi w sporze z pracodawcą?
Nie. Prawnik zatrudniony w firmie pracuje dla firmy. Jego rolą nie jest pomaganie pracownikom w sporze z tą firmą. Wyjątkiem są np. zatrudnieni w firmie prawnicy mediatorzy albo specjaliści od procedur antymobbingowych. Jednak bądźmy szczerzy – ich niezależność jest mocno ograniczona. Mogą być bardziej przydatni w rozwiązywaniu sporów między pracownikami, niż między pracownikiem a pracodawcą.
Zaproszenie do współpracy
Dostałeś projekt umowy od drugiej strony? Prześlij go nam, zanim go podpiszesz. Sprawdzimy nie tylko jego formalną poprawność, ale też to, czy jest dla Ciebie korzystny, i pomożemy Ci ustalić, co negocjować. Przed przekazaniem dokumentów sprawdzamy konflikt interesów i podpisujemy NDA.
Umów konsultację online lub w naszych biurach w Łodzi albo Białymstoku: kancelaria@jakubieciwspolnicy.pl lub formularz kontaktowy.

PRZYGOTOWANIE DO KONFLIKTU: UMOWA SPÓŁKI
W artykule 6 zasad przygotowania do konfliktu ze wspólnikiem napisałem, że pierwszy etap tych przygotowań zaczyna się już na etapie ustalania zasad przyszłej współpracy. Zasady te opisywane są najczęściej w dwóch dokumentach: 1) umowie spółki oraz 2) umowie inwestorskiej. Już na tym etapie należy podejść do współpracy w sposób uczciwy, ale i pragmatyczny. W tym artykule opiszę narzędzia, które mogą sprawić, że osiągniemy przewagę w przyszłym potencjalnym sporze na długo przed nim. Lub też nie pozwolimy osiągnąć jej drugiej stronie.
Przygotowanie do konfliktu: umowa inwestorska i umowa spółki.
Umowa spółki i umowa inwestorska to najważniejsze dokumenty nadające współpracy pewne ramy. Stanowią one tym samym punkt wyjścia dla rozkładu sił w spółce. A przez to są punktem wyjścia – pierwszym etapem przygotowań do przyszłego konfliktu. Czym jednak są te dwie umowy?
Zacznijmy od tego, że są to dwie różne umowy. Do utworzenia spółki wymagana jest umowa spółki między wszystkimi wspólnikami. Umowa inwestorska nie jest wymagana. Może być zawarta między wszystkimi lub tylko niektórymi wspólnikami. Pewne elementy muszą być zawarte w umowie spółki, ale mogą zostać doprecyzowane w umowie inwestorskiej. Ta ostatnia jest z natury niejawna i nie podlega złożeniu do akt rejestrowych spółki. Często też jest znacznie dłuższa i bardziej szczegółowa. Odnosi się również do tych kwestii, których wspólnicy w umowie spółki nie chcą lub nie mogą napisać.
Przygotowanie do konfliktu zaczyna się już na etapie projektowania współpracy. Ustalmy więc, jakie pytania należy zadać sobie jeszcze przed sformułowaniem umowy spółki i umowy inwestorskiej?
Jakiś czas temu napisałem już, co napisać w umowie spółki z o.o.? Rozwinąłem m.in. w tym tekście. Dzisiaj nie chcę tego powtarzać. Napiszę za to, jakie pytania trzeba sobie zadać, by ukształtować umowy w sposób, który może dać nam przewagę w późniejszym sporze. Są to m.in.:
- Czy jestem dzisiaj (albo będę w przyszłości) wspólnikiem mniejszościowym, czy większościowym? A może nasze udziały mają być równe? Czy ten układ odzwierciedla rzeczywiste znaczenie wspólników?
- Jaki ma być rodzaj mojego zaangażowania w spółce? Czy jestem: a) wspólnikiem aktywnie pracującym w spółce; b) biernym inwestorem, który nie zajmuje się działalnością operacyjną? W każdej z tych sytuacji inaczej wzmacniamy swoją pozycję. Robimy to jeszcze inaczej, gdy planujemy jej zmianę w trakcie współpracy.
- Na czym chcę zarobić? Mogę upatrywać zysków w: a) zwiększeniu wartości udziałów, b) na czerpaniu zysków z bieżącej działalności spółki, c) na wynagrodzeniu za moją pracę dla niej?
- Czy i na jakich zasadach dopuszczam wejście do spółki innych osób? Czy chcę temu zapobiec? Czy dopuszczam wejście inwestora strategicznego? Czy inwestor ma włożyć pieniądze do spółki, by ją dokapitalizować, czy też odkupić udziały lub ich część od dotychczasowych wspólników?
- Czy istnieją zidentyfikowane okoliczności zewnętrzne, które mogą zmusić mnie do wyjścia ze spółki? Musimy być świadomi, że określone sytuacje generują potrzebę posiadania gotówki lub wycofania się z określonej działalności. Są to np.: a) ciężka i kosztowna w leczeniu choroba; b) plany rodzinne skutkujące koniecznością przeprowadzki; c) inne inwestycje.
- Czy istnieją zidentyfikowane okoliczności zewnętrzne, które mogą zmusić mojego wspólnika do wyjścia ze spółki? Poza wyżej wskazanymi mogą to być np.: a) trudna sytuacja rodzinna i grożący rozwód; b) długi.
Te pytania należy zadawać w określonym kontekście
Są to oczywiście tylko niektóre pytania. W określonej sytuacji ich katalog może się mniej lub bardziej różnić. Mają one wszystkie jedną cechę wspólną: określają po co do danej spółki wchodzę. Jeśli odpowiemy sobie na nie szczerze i precyzyjnie, będziemy wiedzieli, w jakim kierunku podjąć działania wzmacniające naszą pozycję już na starcie. A to jest pierwszy etap przygotowań do konfliktu ze wspólnikiem (potencjalnego konfliktu). W wyżej opisanym procesie myślowym kluczowe znaczenie posiada wiedza o wspólniku.
Przygotowanie do konfliktu. Wiedza o wspólniku
Czemu potrzebna jest nam wiedza o wspólniku?
Trudno budować strategię postępowania z partnerem w oderwaniu od jego osoby. Oznacza to, że potrzebujemy wiedzy o nim, by rozsądnie planować wspólne przedsięwzięcie. Aby mieć o nim dostateczną wiedzę, trzeba dysponować jak największym pakietem informacji o nim oraz poddać je prawidłowej analizie. W tym miejscu mogę Was odesłać do mojego tekstu o wykorzystaniu przewagi informacyjnej w negocjacjach. Tu możecie przeczytać, czym jest wywiad gospodarczy. Poleca również ten tekst.
Wiedza o ludziach i spółkach
Jasne jest, że inne okoliczności będziemy brali pod uwagę w odniesieniu do wspólnika, jakim ma być osoba fizyczna (człowiek), a inne, gdy mowa o spółce. Nawet wówczas jednak wpływ na zachowanie organizacji mogą mieć okoliczności odnoszące się do osób dla niej kluczowych. Teoretycznie jednak, im większa i lepiej zorganizowana firma, tym czynniki odnoszące się do poszczególnych osób będą mniej istotne.
Wyzwania uzasadnionego wywiadu
Przy prowadzeniu uzasadnionego wywiadu natrafiamy na dwa źródła wyzwań. Są to 1) przepisy o ochronie danych osobowych i 2) trudności analityczne.
Pierwszy obszar trudności to RODO wraz „przystawkami”. Żyjemy w epoce pełnej paradoksów. Z jednej strony wszechobecna inwigilacja, za którą sami płacimy, spowszedniała nam w ciągu jednego pokolenia do tego stopnia, że nawet nie zwracamy na nią uwagi. Z drugiej strony, głosy oburzenia potrafimy kierować wobec pracodawcy, który został oszukany przez pracownika, który biorąc fałszywe zwolnienie lekarskie w czasie rzekomej choroby zorganizował swoje wesele, z którego zamieścił kilkadziesiąt zdjęć w swoich mediach społecznościowych – tylko dlatego, że ten pracodawca wszedł na otwarty profil profil pracownika i te zdjęcia zobaczył. Ludzi nie oburzyło to, że pracownik oszukał, ale to, że pracodawca śmiał wejść na jego (otwarty!) profil.
Gromadzenie danych osobowych – pytania o granice absurdu
Niektórzy mogliby twierdzić – zapewne słusznie – że zbieranie jakichkolwiek informacji o innej osobie jest gromadzeniem i przetwarzaniem jego danych osobowych. A na to odbywa się w granicach prawa. Trzeba mieć odpowiednie zgody itp. Problem polega na tym, że te same przepisy, które miały nas chronić przed inwigilacją gigantów cyfrowych lub natrętnych firm sprzedających np; ubezpieczenia, są stosowane w relacjach miedzy ludźmi i w prostych sytuacjach biznesowych.
Czy jeśli chcę zatrudnić pracownika, mogę zadzwonić do znajomego, u którego ten ostatnio pracował, by zapytać o rekomendację? Albo, czy gdy pojawia się potencjalny wspólnik nie mogę zebrać o nim informacji z otwartych źródeł, popytać wspólnych znajomych, co to za człowiek? Chciałbym wiedzieć, czy jest rzetelny? Czy można mu ufać? Albo, czy jest impulsywny, stonowany?
Idźmy dalej: czy wolno mi notować (choćby w głowie), że w okresie współpracy poprzedzającej rozmowy o spółce, mój ewentualny partner spóźniał się do pracy 4 razy w tygodniu? A czy mogę odnotowywać, że przychodzi w niewyprasowanych ubraniach? Wolno mi zwracać uwagę, że nie dba o higienę? Czy mogę wchodzić na jego Instagram i oglądać zdjęcia z bardzo drogich hoteli? Mam prawo zapamiętać, że byliśmy na lunchu już 7 razy, ale nigdy nawet nie zaoferował, że zapłaci.
To są wszystko drobiazgi, które składają się na pewien spójny obraz człowieka. Czy jestem skazany na swoją pamięć, czy też łaskawie wolno mi jeszcze opisywać swoje spostrzeżenia w notesie, by potem wyciągać z nich wnioski?
Gdzie jest granica, której przekraczać obecnie nie wolno? Gdzie jest strefa, która już objęta jest przepisami RODO i jego „przystawek”, ale podlega również zasadom ukształtowanym przez naszą kulturę, opartym na sieci powiązań społecznych, uważności i spostrzegawczości? Paradoks polega na tym, że do końca nie wiadomo.
Wyzwania analityczne
Same fakty (jednostki informacji) są koniecznym i bezcennym składnikiem wiedzy, jednak nie wystarczą bez poddania ich odpowiedniej „obróbce”. Polega ona na ich odpowiedniej interpretacji i prawidłowym wykorzystaniu.
Zagadnienia analityczne opierają się m.in. na takich pytaniach: a) jakie postawić pytania; b) na co zwracać uwagę, c) jak formułować wnioski. To jest już ten obszar wiedzy, którym nie chcę dzielić się w darmowych publikacjach. Wraz z doświadczeniem typowo prawniczym stanowi on rdzeń mojego know-how.
Zapamiętajmy z tego jedno: znajomość faktów to jeszcze nie wiedza. A z pewnością nie wiedza użyteczna.
Dopiero wiedza użyteczna pozwoli nam zidentyfikować czynniki zewnętrzne, które mogą wpływać na zachowanie wspólnika. Może nam również pomóc przewidzieć, jak zachowa się on w określonych okolicznościach. Jest to wiedza bezcenna.
Przygotowanie do konfliktu. Jakie są najpopularniejsze klauzule w umowie spółki z o.o.?
Już wiemy, że to nasza sytuacja (obecna lub spodziewana) definiuje kierunek starań związanych z negocjowaną treścią umowy.
W zależności od tego, jak zdefiniowaliśmy nasze potrzeby, użyjemy określonych klauzul w takim lub innym kształcie. Równie ważne jak wybór mechanizmów, jest ich sprecyzowanie w sposób, który będzie realnie zabezpieczał nasze interesy.
Do najpopularniejszych klauzul należą m.in.:
- Zakaz konkurencji w trakcie i po zakończeniu współpracy;
- Ograniczenia w zbywalności udziałów / drag along / tag along;
- Klauzula merger, której poświęcę osobny wpis;
- Określenie polityki dywidendowej;
- Określenie zasad wyboru kluczowych pracowników / kontrahentów;
- Określenie zasad zatrudniania członków rodziny wspólników;
- Określenie zasad dziedziczenia udziałów / wstąpienia do spółki małżonka wspólnika;
Każda z tych klauzul może przybrać różny kształt, kierunek i moc.
„Złoty pakiet” postanowień umownych
Niektórzy twierdzą, że istnieje „złoty pakiet” postanowień umownych, które powinny znaleźć się zawsze w każdej umowie spółki albo umowie inwestorskiej. Podchodzę do tego bardzo ostrożnie. Wszystko przecież zależy, jak widzimy nasze interesy. Jeśli np. ta spółka jest tylko jedną z wielu z tj branży, w której szeroko inwestujemy, to będziemy podchodzili do zakazu konkurencji zupełnie inaczej, niż gdy umawiamy się kolegą wykonującym ten sam zawód, że będziemy odtąd pracować razem.
Moim zdaniem nie ma „złotego pakietu”, najlepszego pakietu klauzul. Tym bardziej, że każdą z nich można całkowicie przeciwstawnie sformułować. Nasza sytuacja w spółce, a przez to pozycja w ewentualnym sporze ze wspólnikiem, będzie tym lepsza, im lepiej odpowiemy sobie na wyżej postawione pytania, i im lepiej zabezpieczymy nasze interesy w umowie spółki.
Przygotowanie do konfliktu ze wspólnikiem. Podsumowanie
Przygotowanie do potencjalnego konfliktu ze wspólnikiem zaczyna się jeszcze przed rozpoczęciem współpracy. Składają się na nie zebranie informacji i analiza informacji, które dają wiedzę, która następnie może być odpowiednio wykorzystana przy formułowaniu umowy spółki lub umowy inwestorskiej.
Dobra umowa wspólników nie jest katalogiem wszystkich możliwych zabezpieczeń. Jest narzędziem dopasowanym do konkretnego układu interesów.
Ta sama klauzula może być dla jednego wspólnika zabezpieczeniem, a dla drugiego — ograniczeniem jego pozycji. Dlatego pytanie „jakie klauzule powinna zawierać umowa?” jest wtórne. Najpierw trzeba odpowiedziećna pytanie: „co chcę osiągnąć i przed czym chcę się zabezpieczyć?”
Wczesny etap przygotowań do konfliktu. Często zadawane pytania (FAQ)
1. Jakie dokumenty regulują zasady współpracy wspólników w spółce z o.o.?
Zasady współpracy opisywane są najczęściej w dwóch dokumentach: obowiązkowej i jawnej w KRS umowie spółki oraz opcjonalnej, poufnej umowie inwestorskiej, która reguluje szczegółowe relacje między wybranymi wspólnikami. Niezależnie od tego istotną rolę mogą odegrać umowy bilateralne między poszczególnymi wspólnikami (gdy jest ich więcej, niż 2), jak również regulaminy zgromadzenia wspólników, zarządu lub rady nadzorczej.
2. Kiedy zaczyna się realne przygotowanie do ewentualnego konfliktu ze wspólnikiem?
Przygotowanie do konfliktu zaczyna się na samym starcie – już w fazie ustalania zasad współpracy, redagowania umowy spółki i umowy inwestorskiej, kiedy wspólnicy dysponują największą siłą negocjacyjną.
3. Jakie kluczowe pytania należy sobie zadać przed podpisaniem umów spółki?
Wspólnicy powinni zadać sobie pytania dotyczące kształtu przyszłej współpracy. Ile mają mieć udziałów? Jaki ma być charakter zaangażowania (aktywny operacyjnie czy bierny inwestor) każdego z nich? Na czym mają zarabiać? Jakie mają być warunki wejścia innych osób do spółki?
4. Dlaczego weryfikacja wspólnika napotyka trudności prawne związane z RODO?
Przepisy o ochronie danych osobowych bywają nadinterpretowane w prostych relacjach biznesowych i towarzyskich, co utrudnia pozyskiwanie informacji z otwartych źródeł, opiniowanie kandydatów u znajomych czy analizę zachowań partnera przed zawiązaniem spółki.
5. Czy istnieje uniwersalny „złoty pakiet” klauzul do umowy spółki z o.o.?
Nie. Każda spółka i relacja biznesowa wymaga indywidualnego podejścia, a klauzule umowne (takie jak zakaz konkurencji, drag-along / tag-along czy zasady dywidendowe) muszą być szyte na miarę, ponieważ nie ma jednego, uniwersalnego zestawu postanowień.
6. Czym różni się znajomość faktów o wspólniku od wiedzy użytecznej?
Sama znajomość faktów i pojedynczych informacji (jednostek danych) nie wystarcza. Dopiero ich prawidłowa obróbka analityczna dokonana w określonym kontekście pozwala czynić racjonalne założenia co do przyszłych zachowań wspólnika w określonych sytuacjach i skutecznie zabezpieczyć własne interesy. Pozwala również zidentyfikować niektóre czynniki zewnętrzne, które na te zachowania wpływają.

6 ZASAD PRZYGOTOWAŃ DO KONFLIKTU ZE WSPÓLNIKIEM
Spory między wspólnikami cechują się zaciekłością i wysoką stawką. Gdy strony nie widzą pola dla dobrego porozumienia, nie zostaje nic innego, jak wygrać. Pat decyzyjny oznacza najcześciej porażkę obu stron, o czym pisałem już pokazując scenariusz eskalacji konfliktu między wspólnikami. W tym tekście odpowiem na pytanie: jak przygotować się do konfliktu ze wspólnikiem.
Przygotowanie do konfliktu. O co walczą wspólnicy?
Na to pytanie odpowiedziałem już w kilku tekstach i odcinkach mojego Andrzej Jakubiec Podcast. Teraz powtórzę tylko najważniejsze wnioski. Wspólnicy walczą o status, gdyż ten daje sprawczość. Sprawczość przekłada się na to:
2) kto będzie w spółce zatrudniony;
3) kto będzie czerpał z niej największe korzyści;
4) jaka będzie filozofia jej finansowania;
5) jakie ryzyko będzie akceptowane.
Bezpośrednie korzyści majątkowe są często jedynie pochodną tych elementów. Dla wielu osób nie stanowią one głównej motywacji.
Kiedy dochodzi do sporu między wspólnikami?
Spółka, jak każda relacja, jest nieustającą grą interesów. To zasoby oraz charyzma decydują o tym, czyja wizja będzie realizowana w większym stopniu. A ostatecznie, kto będzie ze współpracy bardziej zadowolony. O ile na początku wspólnicy najczęściej wierzyli, że współpraca będzie korzystna dla każdego z nich, to przekonanie takie nie musi trwać wiecznie. Z wielu przyczyn jeden lub kilku wspólników może odczuwać potrzebę zmiany reguł współpracy lub jej zakończenia w ogóle.
Zmiana reguł oznacza najczęściej próbę zwiększenia sprawczości jednego ze wspólników kosztem drugiego. Zakończenie może oznaczać wypchnięcie wspólnika ze spółki bądź zmuszenie go do pozostania w niej, gdy sami chcemy wyjść.
Jedno jest pewne: współpraca wspólników to ciągła gra oparta na podobnych zasadach, jak rywalizacja między spółkami, ale prowadzona przy użyciu innych środków.
Do konfliktu dochodzi wtedy, kiedy wizje wspólników zaczynają się rozjeżdżać, a wizje każdego z nich rozwiązania kryzysu są ze sobą sprzeczne.
Jak rozpoznać, że konflikt między wspólnikami się zbliża?
O tym pisałem już niedawno w tekście 5 sygnałów konfliktu między wspólnikami. Przypomnę teraz, że sygnałami tymi są:
1) Nagła zmiana sposobu komunikacji;
2) Uderzanie przez jednego ze wspólników w ludzi drugiego;
3) Krytykowanie wspólnika przez wspólnika wobec pracowników / kontrahentów;
4) Wprowadzanie swoich ludzi na kluczowe stanowiska;
5) Cisza przed burzą.
W każdym razie zmiany zachowania wspólnika warto analizować za pomocą mojego autorskiego Modelu Parametrów Zachowań, który właśnie w tym celu został stworzony.
Jak przygotować się do konfliktu ze wspólnikiem?
Oczywiście, każda sytuacja jest inna. Moje doświadczenie pozwala mi jednak zbudować listę zasad, które najczęściej okażą się bardzo przydatne:
1) Do sporu przygotowujemy się od samego początku – już na etapie określania warunków przyszłej współpracy określamy zasady, które dadzą nam przewagę;
2) Mamy własną kancelarię (niezależną od spółki i drugiego wspólnika), która zna spółkę, jej dokumenty, sytuację wspólników i „trzyma rękę na pulsie” i nie pozostaje w konflikcie interesów;
3) Monitorujemy sytuację wspólników: 1) rodzinną; 2) biznesową; 3) osobistą (oczywiście w granicach prawa). To, co dzieje się w tych trzech sferach, może ściśle przekładać się na ich zachowania w spółce. Musimy to wiedzieć.
4) Przygotowujemy plan B – zawsze musimy mieć alternatywę nawet na wypadek, gdybyśmy jutro mieli stracić wszystkie udziały w tej spółce. Uniezależnienie się od niej daje siłę mentalną i pozwala nie ulec szantażowi;
5) Dbamy o bieżące i dobre kontakty z pracującymi w spółce: księgowymi, prawnikami i handlowcami;
6) Znamy i aktualizujemy profil psychologiczno behawioralny wspólnika.
O każdym z tych punktów przygotuję niedługo osobny artykuł.
Przygotowanie do konfliktu ze wspólnikiem. Najważniejsze pytania
1. Czy w każdej spółce dochodzi do konfliktu?
Oczywiście, nie w każdej spółce dochodzi do konfliktu. Tak samo, jak nie każde małżeństwo kończy się brudnym rozwodem. Ale paradoksalnie, dobre przygotowania zwiększają szanse na dobrą współpracę. Już Rzymianie mawiali „Chcesz pokoju? Szykuj się do wojny”. Nic się pod tym względem nie zmieniło.
2. Czym różni się spór między wspólnikami od konfliktu?
Różnica między nimi jest umowna. Ja korzystam z rozróżnienia opartego o model eskalacji Glasla. Znajdujemy w nim miejsce, do którego obie strony mają problem, który mogą rozwiązać, a po którym problemem staje się już sama strona. W tym miejscu moim zdaniem możemy mówić o przekształceniu sporu w konflikt.
3. Czym jest Model Parametrów Zachowań?
To mój model, który pozwala określić dane zachowanie i umieścić je w kontekście. Składa się z 3 Parametrów: Wektora, Dynamiki i Pędu. Jako punkt wyjścia przyjąłem stosunek zachowania do status quo. Zachowanie może dążyć do jego zmiany (Wektor 1) lub pozostawienia (Wektor 0). Dalej określamy jego Dynamikę jako + lub -, gdzie dynamika dodatnia oznacza aktywne działanie, a ujemna – brak działania. Ostatnim komponentem jest Pęd, to jest skłonność do zwiększenia zaangażowania i powtarzalności prób mimo trudności.
4. Na czym polega profilowanie behawioralne?
Profilowanie behawioralne to metoda analizy behawioralnej, która identyfikuje wzorce zachowań danej osoby, a przez to umożliwia ich predykcję – przewidywanie. Składa się m.in. z poszerzonego wywiadu zmierzającego do zebrania jednostek informacji, ustalenia rodzaju osobowości wg tak zwanej „Wielkiej Piątki”, identyfikacji czynników zewnętrznych mogących wpływać na obecne lub przyszłe zachowanie drugiej strony.
5. Kiedy jeden ze wspólników będzie chciał zakończyć współpracę?
Tu nie ma specjalnych skrupułów. „Ewolucja” i rynek premiują tych, którzy dbają o swoje interesy. W artykule 4 siły Moesty napisałem, co trzyma nas w dotychczasowym układzie, a co pcha ku zmianie. Jednym słowem, współpraca będzie trwać tak długo, jak długo będzie się opłacała wspólnikowi, który może o tym decydować.
Przygotowanie do konfliktu. Zaproszenie do kontaktu
Jesteśmy Kancelarią, która specjalizuje się w strategicznym doradztwie w sporach i konfliktach korporacyjnych i rodzinnych. Mamy duże doświadczenie na styku tych dziedzin, tj. w sporach w firmach rodzinnych. Odezwij się do nas i umów na konsultację online lub w naszych biurach w Łodzi lub Białymstoku.
